Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας
Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης
Προσωπικός ιστότοπος του Σπύρου Ζερβού

Ανάλυση δημοσιεύσεων

Δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά με κριτές

  1. Kyriaki-Manessi, D., Koulouris, A., Giannakopoulos, G. & Zervos, S. (2013). "Exploratory research regarding faculty attitudes towards the institutional repository and self archiving". Procedia - Social and Behavioral Sciences, in press.

    Τον τελευταίο χρόνο, η βιβλιοθήκη του ΤΕΙ Αθήνας ξεκίνησε τη δημιουργία ενός Ιδρυματικού Αποθετηρίου (ΙΑ) που περιέχει δημοσιευμένες και μη εργασίες, πτυχιακές εργασίες φοιτητών και μια σημαντική συλλογή του αρχείου του Ιδρύματος.

    Η συλλογή αυτή χρησιμοποιήθηκε σαν μέσο για την προώθηση του Αποθετηρίου και έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον του εκπαιδευτικού προσωπικού αλλά και της διοίκησης του Ιδρύματος. Στη διάρκεια της διαδικασίας δημιουργίας του αποθετηρίου, καταβλήθηκε ιδιαίτερη προσπάθεια ώστε το διδακτικό προσωπικό του Ιδρύματος να κατανοήσει τη σημασία του και να συμμετάσχει ενεργά στον εμπλουτισμό του. Ενημερωτικά ηλεκτρονικά μηνύματα στάλθηκαν από την βιβλιοθήκη, τον κοσμήτορα της σχολής Διοίκησης και Οικονομίας (στην οποία ανήκει το Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης που εκτελεί και επιβλέπει το σχετικό έργο) και τον πρόεδρο του Ιδρύματος. Δημιουργήθηκε επίσης ένας σχετικός ιστότοπος, καθώς και ένας μηχανισμός για την εκτίμηση της ανταπόκρισης του εκπαιδευτικού προσωπικού. Πολύ καλά αποτελέσματα έδωσε το σύστημα που ακολουθήθηκε, η ατομική προσέγγιση δηλαδή του κάθε μέλους του εκπαιδευτικού προσωπικού και η δημιουργία εξατομικευμένων καταλόγων των δημοσιεύσεων του για συμπερίληψη στο ΙΑ. Αποτιμήθηκε επίσης η στάση των μελών του εκπαιδευτικού προσωπικού απέναντι στην αυτοαρχειοθέτηση.

    Εκτελέστηκε βιβλιογραφική έρευνα σχετική με την στάση του εκπαιδευτικού προσωπικού και τους παράγοντες που την επηρεάζουν. Διανεμήθηκε επίσης ένα ερωτηματολόγιο σε όλα τα μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού ώστε να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα του συστήματος ενημέρωσης, η πρόθεσή τους να εφαρμόσουν την αυτοαρχειοθέτηση αλλά και γενικά η αποδοχή του ΙΑ. Η έρευνα αυτή διαπίστωσε την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού ενημέρωσης και την θετική αποδοχή του ΙΑ από τα μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  2. Zervos, S., Kyriaki-Manessi, D., Koulouris, A., Giannakopoulos, G. & Kouis, D.A. (2013). "Evaluation of the e-class platform of the LIS Dept., TEI of Athens". Procedia - Social and Behavioral Sciences, in press.

    Το Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης του ΤΕΙ Αθήνας χρησιμοποιεί μια εγκατάσταση του Μoodle σαν πλατφόρμα ασύγχρονης εκπαίδευσης (e-class) για τα 4 τελευταία εξάμηνα. Το Μoodle είναι ελεύθερο λογισμικό ανοιχτού κώδικα, και αποτελεί το πιο δημοφιλές Σύστημα Διαχείρισης Μαθημάτων (Course Management System). Το διδακτικό προσωπικό του τμήματος έχει επενδύσει μεγάλη προσπάθεια και πολύ χρόνο στην ανάπτυξη 50 online μαθημάτων, που προσφέρουν στους φοιτητές όλο το απαραίτητο εκπαιδευτικό υλικό (βιβλιογραφία, παρουσιάσεις, ηλεκτρονικά βιβλία και άλλες πηγές κειμένου και πολυμέσων). Τα ηλεκτρονικά μαθήματα περιλαμβάνουν επίσης διάφορες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, εργασίες και κουίζ που αξιοποιούν στο έπακρο τις διαδραστικές και συνεργατικές δυνατότητες που προσφέρει το περιβάλλον του Moodle.

    Στην μελέτη αυτή παρουσιάζεται η αξιολόγηση της πλατφόρμας ασύγχρονης εκπαίδευσης του Τμήματος, η οποία έχει στηριχτεί σε δύο ερωτηματολόγια που απευθύνθηκαν το ένα στο εκπαιδευτικό προσωπικό και το άλλο στους φοιτητές. Τα ερωτηματολόγια χρησιμοποιήθηκαν για τη συγκέντρωση δεδομένων που αφορούν τη συμπεριφορά και τα προφίλ των χρηστών του συστήματος (συχνότητα επισκέψεων, προτιμούμενες δραστηριότητες), καθώς και τις απόψεις τους σχετικά με τη λειτουργικότητα και τη χρησιμότητα του συστήματος για την ενίσχυση της διδασκαλίας. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν πλήρως την άποψη που επικρατούσε στο τμήμα, ότι δηλαδή η πλατφόρμα ασύγχρονης εκπαίδευσης αποτελεί μια πολύτιμη προσθήκη στα εκπαιδευτικά εργαλεία του τμήματος. Έδειξαν επίσης ότι φοιτητές και διδακτικό προσωπικό την χρησιμοποιούν ευρύτατα και θεωρούν ότι πλέον δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς αυτήν.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  3. Zervos, S. (2013). "Revising Established Tenets in Paper Conservation". Procedia - Social and Behavioral Sciences, in press.

    Η εργασία αυτή εξετάζει δύο καθιερωμένες απόψεις στη συντήρηση χαρτιού που κυριαρχούν στη σχετική βιβλιογραφία και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την πρακτική της εφαρμογή, υπό το φως πρόσφατων ευρημάτων.

    Έχει επανειλημμένα εκφραστεί ανοιχτά η άποψη σε πολλές σχετικές δημοσιεύσεις ότι το πλύσιμο και η υδατική αποξίνιση μπορούν να έχουν μόνο θετική επίδραση στο χαρτί, εξαιρουμένων πιθανών αρνητικών επιπτώσεων στα υδατοδιαλυτά μελάνια και τις χρωστικές. Αποτελέσματα νέων ερευνών αλλά και διάσπαρτα ασχολίαστα αποτελέσματα παλιότερων ερευνών δείχνουν ότι οι υδατικές επεμβάσεις μπορεί να έχουν αρνητική επίδραση στις μηχανικές αντοχές του χαρτιού, κυρίως στην εφελκυστική αντοχή και την αντοχή στις αναδιπλώσεις. Σύμφωνα με την αρχή της ελάχιστης δυνατής επέμβασης, προτείνεται το πλύσιμο και η αποξίνιση του χαρτιού να εφαρμόζονται μόνο σε όξινα χαρτιά και να ακολουθούνται από στερέωση.

    Άλλη μία άποψη με σημαντικές επιπτώσεις στην διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικών με τη συντήρηση και τη διατήρηση αφορά την ταχύτητα της γήρανσης του χαρτιού. Η σχετική έρευνα έχει στηριχτεί αποκλειστικά σε μελέτες τεχνητής γήρανσης και έχει δείξει ότι η γήρανση του χαρτιού είναι μια γραμμική διαδικασία, η οποία μετά από ένα σημείο επιβραδύνεται. Όμως, η γενική εφαρμογή του μοντέλου αυτού στην φυσική γήρανση του χαρτιού αμφισβητείται, και ένα νεώτερο μοντέλο έχει προταθεί, το οποίο στηρίζεται σε πειράματα τεχνητής γήρανσης σε κλειστά περιβάλλοντα και το οποίο πιστεύεται ότι προσομοιώνει καλύτερα την φυσική γήρανση του χαρτιού. Στα αρχικά στάδια της γήρανσης και τα δύο μοντέλα δίνουν παρόμοια αποτελέσματα, αλλά το γραμμικό μοντέλο μακροπρόθεσμα υπερεκτιμά κατά πολύ την χρήσιμη ζωή του χαρτιού. Το νεώτερο μοντέλο υποδεικνύει ότι η φυσική γήρανση του χαρτιού σε βιβλιοθήκες και αρχεία μπορεί να είναι μια αυτοκαταλυόμενη διαδικασία και θέτει υπό αίρεση τα θεμέλια της έρευνας στην συντήρηση χαρτιού αλλά και την εφαρμογή των πρακτικών διατήρησης.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  4. Koulouris, A., Kyriaki-Manessi, D., Giannakopoulos, G. & Zervos, S. (2013). "Institutional repository policies: Βest practices for encouraging self-archiving". Procedia - Social and Behavioral Sciences, in press.

    Κατά τη διάρκεια του προηγουμένου έτους, πολλά Ελληνικά Πανεπιστήμια δημιούργησαν Ιδρυματικά αποθετήρια. Στο πλαίσιο αυτό, η Βιβλιοθήκη του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος της Αθήνας σχεδίασε και υλοποίησε ένα Ιδρυματικό Αποθετήριο που περιέχει δημοσιευμένες και μη εργασίες του διδακτικού προσωπικού, πτυχιακές εργασίες των φοιτητών και μια «Ιδρυματική Αρχειακή Συλλογή».

    Δυστυχώς, η βιβλιοθήκη του Ιδρύματος δεν έχαιρε στο παρελθόν της εμπιστοσύνης της κοινότητας του ΤΕΙ-Α, κυρίως λόγω της έλλειψης προσωπικού και των ανεπαρκών υπηρεσιών που προσέφερε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Έτσι, το Ίδρυμα έπρεπε να ξαναδημιουργήσει το απαραίτητο κλίμα εμπιστοσύνης και να προωθήσει το Ιδρυματικό Αποθετήριο. Τα πρώτα βήματα για το στήσιμο του αποθετηρίου αφορούσαν την δημιουργία πολιτικών για το περιεχόμενο, την διαδικασία αυτοαρχειοθέτησης και την χρήση εξατομικευμένων υπηρεσιών, καθώς και την υλοποίηση των σχετικών ρουτινών. Κατά την εξέλιξη της διαδικασίας αυτής, έγινε φανερό ότι έπρεπε να προωθηθεί μια νέα ιδρυματική κουλτούρα. Η διαπίστωση αυτή οδήγησε στη δημιουργία βέλτιστων πρακτικών, οι οποίες θα εξασφάλιζαν την αποτελεσματική και ευρεία χρήση του αποθετηρίου από ολόκληρη την ακαδημαϊκή κοινότητα.

    Έτσι, πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική έρευνα σχετικά με τις πολιτικές αποθετηρίων. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν τεχνικές παρατήρησης για την αξιολόγηση της χρήσης του αποθετηρίου. Ταυτόχρονα, διανεμήθηκε στους χρήστες ένα ερωτηματολόγιο ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα, η ευκολία της χρήσης και το επίπεδο της γνώσης των λειτουργιών του αποθετηρίου μεταξύ των χρηστών-μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  5. Zervos, S. (2013). "Teaching Conservation and Preservation at the Department of Library Science and Information Systems of the TEI of Athens", Restaurator, 34(1), 1-11.

    Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται οι στόχοι, τα επιδιωκόμενα μαθησιακά αποτελέσματα και το περίγραμμα του μαθήματος «Συντήρηση και Διατήρηση» του τμήματος Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων πληροφόρησης του ΤΕΙ Αθήνας.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  6. Giannakopoulos, G., Kyriaki-Manessi, D. & Zervos, S. (2012). "Teaching information as an integrated field: Assessing the Curriculum of the LIS Dept of the TEI of Athens", Education for Information, 29(2), 163-183

    Η πεποίθηση ότι οι οργανισμοί πληροφόρησης όπως οι βιβλιοθήκες, τα αρχεία και τα μουσεία έχουν κοινούς στόχους και διαχειρίζονται τον ίδιο πόρο, δηλ. την πληροφορία, οδηγεί στην πρόταση που παρουσιάζεται εδώ, ότι δηλαδή πρέπει να αντιμετωπίζονται με ενιαίο τρόπο. Επιπλέον, η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών προσφέρει μια κοινή πλατφόρμα μέσω της οποίας οι οργανισμοί πληροφόρησης μπορούν να αποκτήσουν, να οργανώσουν και να διαδώσουν την πληροφορία.

    Η μελέτη αυτή επικεντρώνεται στην αποτίμηση των αποτελεσμάτων της εφαρμογής ενός προγράμματος σπουδών που διέπεται από αυτή τη φιλοσοφία σε διαφορετικού είδους οργανισμούς πληροφόρησης, τόσο από την πλευρά των φοιτητών αλλά και των οργανισμών. Στην αποτίμηση του βαθμού απόκτησης γνώσεων και της ικανότητας των φοιτητών να τις εφαρμόζουν σε διαφορετικού είδους οργανισμούς πληροφόρησης. Επιπλέον, η μελέτη αυτή επιχειρεί να αποτιμήσει τις ανάγκες των οργανισμών πληροφόρησης σε αποφοίτους με ειδικές γνώσεις. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε περιλαμβάνει τη χρήση ερωτηματολογίων με κοινές ερωτήσεις προς τους ασκούμενους φοιτητές και τους οργανισμούς αντίστοιχα, και τη στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων.

    Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι φοιτητές μπορούν να φέρουν εις πέρας και σε καλό επίπεδο απόδοσης όλες τις κύριες δραστηριότητες που σχετίζονται με την επιστήμη της πληροφόρησης, ανεξάρτητα από το είδος του οργανισμού και τον τύπο των συλλογών του. Μπορούν να εργάζονται εξίσου αποδοτικά σε βιβλιοθήκες, αρχεία και μουσεία. Παρομοίως, και οι οργανισμοί αντιλαμβάνονται και εκτιμούν τις ικανότητες των ασκούμενων φοιτητών ανεξαρτήτως της φύσης τους. Για την περαιτέρω βελτίωση του προγράμματος σπουδών και σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, προτείνεται η εισαγωγή ενός νέου μαθήματος ή η ενσωμάτωση σε ένα υπάρχον, θεμάτων σχετικών με την εκπαίδευση χρηστών και την πληροφοριακή παιδεία. Ένα σημαντικό αποτέλεσμα του εφαρμοζόμενου προγράμματος σπουδών είναι η ανάδειξη του αναδυόμενου επαγγελματισμού των φοιτητών, όπως φάνηκε και από τις απαντήσεις των πληροφοριακών οργανισμών.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  7. Zervos, S. (2007). "Evaluating treatments of paper using statistically valid test methods. Part II: Experimental setup and protocol". Restaurator, 28(4), 256-288.

    Στο άρθρο αυτό, οι σημαντικότερες μέθοδοι που έχουν χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό των ιδιοτήτων του χαρτιού και οι οποίες έχουν παρουσιαστεί στο πρώτο μέρος (Restaurator, 27, 2006, 219-274) ελέγχονται πειραματικά σε διάφορους τύπους χαρτιού και τα αποτελέσματά τους υφίστανται στατιστική επεξεργασία. Βάσει των αποτελεσμάτων αυτών επιλέγονται οι μέθοδοι που παρουσίασαν μεγαλύτερη ευαισθησία και επαναληψιμότητα και προτείνεται ένα χαλαρό πειραματικό πρωτόκολλο για την αποτίμηση της καταλληλότητας επεμβάσεων συντήρησης χαρτιού. Η μεθοδολογία αποτίμησης στηρίζεται στον προσδιορισμό των άμεσων αλλά και των μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων της υπό μελέτης επέμβασης συντήρησης, καθώς επίσης και στη σύγκριση της ταχύτητας υποβάθμισης συντηρημένων και ασυντήρητων δειγμάτων με την τεχνητή γήρανση. Τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα μελετώνται σε δείγματα χαρτιού που έχουν υποστεί τεχνητή γήρανση. Τα επόμενα θέματα που αφορούν την προτεινομένη μεθοδολογία συζητούνται διεξοδικά:

    • Επιλογή και προετοιμασία δειγμάτων
    • Μέθοδοι προσδιορισμού ιδιοτήτων του χαρτιού. Συνιστάται ο προσδιορισμός των εξής ιδιοτήτων του χαρτιού: αντοχή στις αναδιπλώσεις, συνιστώσα b* του χρωματικού συστήματος CIEL*a*b*, pH και βαθμός πολυμερισμού. Συνιστάται επίσης η εφαρμογή της φασματοσκοπίας υπερύθρου με μετασχηματισμό Fourier (FTIR).
    • Μέθοδος τεχνητής γήρανσης
    • Κριτήρια που δικαιολογούν μια επέμβαση συντήρησης χαρτιού
    • Κριτήρια επιτυχίας μιας επέμβασης συντήρησης χαρτιού

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  8. Zervos, S. (2007). "Characterization of changes induced by ageing to the microstructure of pure cellulose paper by use of a gravimetric water vapour adsorption technique". Cellulose, 14(4), 375-384.

    Μελετώνται οι μεταβολές που προκαλούνται από την τεχνητή γήρανση στην μικροδομή χαρτιού από καθαρή κυτταρίνη, με μία αυτοματοποιημένη βαρυμετρική μέθοδο που στηρίζεται στη ρόφηση υδρατμών. Η μέθοδος αυτή ενδείκνυται σε περιπτώσεις που οι μεταβολές προκαλούνται κυρίως από τη δράση του νερού, όπως συμβαίνει στην ανακύκλωση χαρτιού, την κερατοποίηση και τη γήρανση του χαρτιού, καθώς και στις υδατικές επεμβάσεις συντήρησης χαρτιού. Παρουσιάζονται επίσης οι μαθηματικοί τύποι για τον υπολογισμό της ειδικής επιφάνειας του χαρτιού και εφαρμόζεται μια ειδική τεχνική (f-plot) που επιτρέπει τη σύγκριση των καμπυλών ρόφησης πριν από και μετά την τεχνητή γήρανση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η τεχνητή γήρανση ελάττωσε την ικανότητα διόγκωσης και απορρόφησης νερού των δειγμάτων, αύξησε την κρυσταλλικότητα της κυτταρίνης και προκάλεσε κερατοποίηση και πύκνωση της δομής του χαρτιού. 

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  9. Zervos, S. (2007). "Accelerated ageing kinetics of pure cellulose paper after washing, alkalization and impregnation with methylcellulose". Restaurator, 28(1), 55-69.

    Εξετάζεται με ανάλυση παλινδρόμησης η συμμόρφωση της κινητικής της γήρανσης χαρτιού από καθαρή κυτταρίνη, το οποίο έχει υποστεί πλύσιμο με απιονισμένο νερό, αποξίνιση και στερέωση με μεθυλοκυτταρίνη στο εκθετικό κινητικό μοντέλο που έχει αποδειχθεί ότι ισχύει για μη κατεργασμένο χαρτί. Οι ιδιότητες του κατεργασμένου χαρτιού που βρέθηκαν να ακολουθούν το προτεινόμενο μοντέλο είναι οι εξής: ποσοστό των γλυκοζιτικών δεσμών που έχουν υδρολυθεί, αντοχή στις αναδιπλώσεις, εφελκυστική αντοχή, επιμήκυνση κατά τη θραύση, απορρόφηση ενέργειας κατά τον εφελκυσμό και οι χρωματικές συντεταγμένες L* και b* του συστήματος CIEL*a*b*.

    Συζητούνται οι συνέπειες της εφαρμογής του εκθετικού κινητικού μοντέλου που αφορούν τη συντήρηση και τη διατήρηση χαρτιού. Συμπεραίνεται ότι η ταχύτητα της γήρανσης του χαρτιού που φυλάσσεται σε αρχεία και βιβλιοθήκες είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που προέβλεπε το μέχρι τώρα ισχύον γραμμικό μοντέλο και ότι ο εξαερισμός των αποθηκευτικών χώρων και η κυκλοφορία καθαρού αέρα αποτελούν κρίσιμους παράγοντες διατήρησης, αφού διευκολύνουν την απομάκρυνση των βλαπτικών όξινων προϊόντων της γήρανσης του χαρτιού.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]

  10. Zervos, S. & Moropoulou, A. (2006). "Methodology and criteria for the evaluation of paper conservation interventions. Literature review". Restaurator, 27(4), 219-274. 

    Παρουσιάζονται τα αποτελέσματα βιβλιογραφικής έρευνας που αφορά τη μεθοδολογία και τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την αποτίμηση καταλληλότητας επεμβάσεων συντήρησης χαρτιού. Εξετάζονται τα εξής θέματα:

    • Τεχνητή γήρανση: θεωρητικές αρχές, συνηθέστερα χρησιμοποιούμενες μέθοδοι, πρότυπα και συνθήκες (θερμοκρασία και σχετική υγρασία)
    • Σχεδιασμός πειραμάτων: επιλογή και προετοιμασία δειγμάτων, πειραματικά πρωτόκολλα
    • Μέθοδοι για την αξιολόγηση των ιδιοτήτων του χαρτιού: καθιερωμένες μέθοδοι, μέθοδοι λίγο διαδεδομένες και νέες μέθοδοι που παρουσιάζουν δυνατότητες καθιέρωσης. Μέθοδοι που εφαρμόζονται σε ειδικά προβλήματα της αποτίμησης.
    • Κριτήρια χαρακτηρισμού μιας επέμβασης συντήρησης ως επιτυχούς.

    Οι σημαντικότερες σχετικές δημοσιεύσεις των 30 τελευταίων χρόνων παρουσιάζονται υπό μορφή πίνακα, στον οποίο συμπεριλαμβάνονται ο στόχος της κάθε μελέτης, στοιχεία σχετικά με τη μέθοδο και τις συνθήκες τεχνητής γήρανσης καθώς και οι μέθοδοι αξιολόγησης των ιδιοτήτων του χαρτιού που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή.  

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  11. Zervos, S. & Moropoulou, A. (2005). "Cotton cellulose ageing in sealed vessels. Kinetic model of autocatalytic depolymerization". Cellulose, 12(5), 485-496. 

    Προτείνεται ένα κινητικό μοντέλο που περιγράφει την ταχύτητα του αποπολυμερισμού της κυτταρίνης, της χρωματικής χειροτέρευσής της και της απώλειας των μηχανικών της αντοχών. Παρουσιάζονται εξισώσεις που συνδέουν τις ιδιότητες αυτές με το χρόνο της τεχνητής γήρανσης. Οι εξισώσεις αυτές εξήχθησαν μετά από θεωρητική κινητική ανάλυση και η ισχύς τους αποδείχθηκε με ανάλυση παλινδρόμησης και προσαρμογή των πειραματικών αποτελεσμάτων στις εξισώσεις του μοντέλου. Οι εξισώσεις αυτές δείχνουν εκθετική χειροτέρευση των ιδιοτήτων του χαρτιού και απότομη κατάρρευση της χρηστικής του αντοχής, και σύμφωνα με τη βιβλιογραφία και τα πειραματικά αποτελέσματα περιγράφουν τη γήρανση του χαρτιού που φυλάγεται σε αρχεία και βιβλιοθήκες καλύτερα από το έως τώρα αποδεκτό γραμμικό μοντέλο. Ταυτόχρονα, εισάγεται ένα μεθοδολογικό εργαλείο (και αποδεικνύεται ο τύπος υπολογισμού του) για τη μελέτη της κινητικής της γήρανσης της κυτταρίνης που ονομάστηκε δ% και το οποίο παριστάνει το ποσοστό των γλυκοζιτικών δεσμών που υδρολύονται μέσα σε χρόνο γήρανσης t.

    Η θεωρητική κινητική ανάλυση στηρίχθηκε στο πειραματικό εύρημα ότι κατά την τεχνητή γήρανση του χαρτιού παράγονται πτητικά οξέα, τα οποία σε κλειστά δοχεία γήρανσης προκαλούν αυτοκατάλυση της όξινης υδρόλυσης της κυτταρίνης. Τα κλειστά δοχεία γήρανσης θεωρούνται ότι προσομοιώνουν καλύτερα τις συνθήκες της φυσικής γήρανσης του χαρτιού.

    Τα αποτελέσματα οδήγησαν σε τρεις σημαντικές διαπστώσει που δημιουργούν νέα δεδομένα αναφορικά με τη διατήρηση του υλικού:

    • Το κινητικό μοντέλο και τα πειραματικά αποτελέσματα έδειξαν ότι ο χρήσιμος χρόνος ζωής του χαρτιού που φυλάγεται σε αρχεία και βιβλιοθήκες είναι μικρότερος από αυτόν που μέχρι σήμερα πιστεύαμε. Αυτό περιορίζει το χρονικό ορίζοντα μέσα στον οποίο πρέπει να ληφθούν μέτρα για την καλύτερη διατήρησή του.
    • Ο εξαερισμός των αποθηκευτικών χώρων αρχείων και βιβλιοθηκών είναι απαραίτητος, γιατί απομακρύνει τα όξινα πτητικά προϊόντα της γήρανσης του χαρτιού που προκαλούν αύξηση της ταχύτητας της γήρανσής του. Η συνύπαρξη υλικών που απορροφούν και εξουδετερώνουν τις όξινες αυτές ουσίες (δομικά υλικά, επιχρίσματα) μπορεί να βοηθήσει στην απομάκρυνσή τους από την ατμόσφαιρα των αποθηκευτικών χώρων.
    • Η χρήση δεν είναι πάντα εχθρός της διατήρησης. Η σωστή και προσεκτική χρήση βιβλίων και αρχειακού υλικού μπορεί να έχει και μια θετική επίδραση, αφού βοηθάει στον καλύτερο εξαερισμό τους και την απομάκρυνση των βλαβερών όξινων πτητικών προϊόντων της γήρανσης.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  12. Moropoulou, A. & Zervos, S. (2003). "The immediate impact of aqueous treatments on the strength properties of paper". Restaurator, 24(3), 160-177.

    Στην εργασία αυτή διερευνώνται τα άμεσα αποτελέσματα των υδατικών επεμβάσεων συντήρησης στις μηχανικές αντοχές ενός πρότυπου σύγχρονου χαρτιού (χαρτί Whatman no 2) και πέντε ιστορικών χαρτιών που προέρχονται από διάφορες χρονικές περιόδους (περίπου 1650, 1700, 1750, 1940, 1960) και που έχουν κατασκευαστεί από διαφορετικές πρώτες ύλες (κουρέλια, χημικό πολτό, βαμβάκι) και με διαφορετικά συστήματα υδροφοβίωσης (χωρίς υδροφοβίωση, ζελατίνα, ρητίνη).

    Τα αποτελέσματα έδειξαν την στατιστικά σημαντική ελάττωση της εφελκυστικής αντοχής του χαρτιού Whatman και τεσσάρων από τα ιστορικά χαρτιά. Οι άλλες μηχανικές αντοχές (αντοχή στις αναδιπλώσεις και απορρόφηση ενέργειας κατά τον εφελκυσμό) παρουσίασαν μικτές τάσεις.

    Προτάθηκαν πιθανοί μηχανισμοί για την εξήγηση των αποτελεσμάτων αυτών και συζητήθηκαν οι μακροπρόθεσμες συνέπειές τους με τη βοήθεια διαφόρων σεναρίων ελάττωσης των μηχανικών αντοχών. Προτάθηκαν επίσης κριτήρια για την εφαρμογή των υδατικών επεμβάσεων που αφενός εξασφαλίζουν ωφέλιμα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, αφετέρου ελαχιστοποιούν τις πιθανότητες αρνητικών επιδράσεων. Τονίστηκε η σημασία των δοκιμών μηχανικών αντοχών, ειδικά της εφελκυστικής αντοχής, αφού μπορεί και καταγράφει μεταβολές που δεν μπορούν να ανιχνευθούν από τις δοκιμές χημικών ιδιοτήτων. Η παράλειψη του σταδίου προκλιματισμού των δειγμάτων πριν από τη μέτρηση των μηχανικών αντοχών, μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένα συμπεράσματα σχετικά με τις αντοχές των συντηρημένων δειγμάτων. Αποδείχτηκε ότι σε πολλές περιπτώσεις οι υδατικές επεμβάσεις μπορούν να έχουν αρνητικές άμεσες συνέπειες στις μηχανικές αντοχές και ότι προηγούμενα αποτελέσματα άλλων ερευνών που υποδείκνυαν γενική βελτίωσή τους είχαν ως αιτία παραλείψεις στο πρωτόκολλο αποτίμησης.  

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  13. Moropoulou, A., Zervos & S. Mavrantonis, P. (2001). "Quality control and optimization of the conservation treatments applied to the material of the archives of the Greek Communist Party". Restaurator, 22(3), 146-63.

    Περιγράφονται οι ενέργειες για τη διάσωση του Ιστορικού Αρχείου του ΚΚΕ μετά την πλημμύρα του 1994. Παρουσιάζεται επίσης η διαδικασία ποιοτικού ελέγχου των επεμβάσεων συντήρησής του (κυρίως της αποξίνισης με υδατικό διάλυμα υδροξειδίου του ασβεστίου) καθώς και η αριστοποίησή τους.

    Ο ποιοτικός έλεγχος στηρίχθηκε στη μελέτη της επίδρασης των επεμβάσεων συντήρησης στην ταχύτητα υποβάθμισης βασικών χημικών (pH), μηχανικών (αντοχή στις αναδιπλώσεις) και οπτικών ιδιοτήτων (L* και b* συντεταγμένες του χρωματικού χώρου CIE L*a*b*) επιλεγμένων δειγμάτων χαρτιού. Πολύτιμη ήταν και η συμβολή της μικροσκοπίας οπτικών ινών, με την οποία κατέστη δυνατή η ανίχνευση δομικών μεταβολών των δειγμάτων.

    Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ταχύτητα της υποβάθμισης των ιδιοτήτων του χαρτιού που προκλήθηκε από 6 ημέρες τεχνητή θερμική γήρανση στους 105°C ήταν μικρότερη για τα συντηρημένα δείγματα. Μόνο οι οπτικές ιδιότητες των δειγμάτων που περιείχαν λιγνίνη επηρεάστηκαν αρνητικά (κιτρίνισαν), αλλά σε βαθμό που δεν γίνεται αντιληπτός παρά μόνο με άμεση σύγκριση των δειγμάτων. Η μεταβολή του χρώματος αποδόθηκε στην οξείδωση της λιγνίνης λόγω του υψηλού pH του λουτρού αποξίνισης. Η ανάλυση σε κύριες συνιστώσες (principal component analysis) έδειξε ισχυρή στατιστική συσχέτιση των χρωματικών συνταγμένων με τις μηχανικές αντοχές στα δείγματα που δεν περιείχαν λιγνίνη.  

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

Δημοσιεύσεις σε ελληνικά επιστημονικά περιοδικά με κριτές

  1. Ζερβός, Σ. & Μοροπούλου, Α. (2004). "Γενικές αρχές διατήρησης αρχειακού υλικού". Αρχειακός Δεσμός, 1, Αθήνα, 131-163.

    Παρουσιάζονται οι γενικές αρχές διατήρησης αρχειακού υλικού. Παρέχονται γενικές οδηγίες και παρουσιάζονται λανθασμένες πρακτικές και παρανοήσεις των οποίων η εφαρμογή μπορεί να προκαλέσει καταστροφές. Συζητούνται οι βασικές αρχές σχεδιασμού και ορισμού προτεραιοτήτων, καθώς και θέματα καθημερινής πρακτικής που αφορούν τη διατήρηση του υλικού. Αναλύεται η σημασία του κλιματικού ελέγχου, των ορθών πρακτικών διατήρησης και των αποτρεπτικών μέτρων προς αποφυγή πυρκαγιάς, πλημμύρας, κλοπής, βανδαλισμού και μόλυνσης από μύκητες και δίνονται οδηγίες για την πρακτική εφαρμογή τους. Συνιστάται η χρήση αρχειακής ποιότητας υλικών φύλαξης (χαρτιά, χαρτόνια, φάκελοι, κουτιά) και η υιοθέτηση προτυποποιημένων διαδικασιών. 

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

Κεφάλαια σε βιβλία (edited book) με κριτές

  1. Zervos, S. (2010). "Natural and accelerated ageing of cellulose and paper: A literature review". In: Lejeune, A. & Deprez, T. (eds.) Cellulose: Structure & Properties, Derivatives and Industrial Uses. New York, Nova Publishing, 155-203.

    Βιβλιογραφική ανασκόπηση της φυσικής και της τεχνητής γήρανσης της κυτταρίνης και του χαρτιού. Η τεχνητή (επιταχυνόμενη) γήρανση αποτελεί το βασικό μεθοδολογικό εργαλείο για την μελέτη της γήρανσης της κυτταρίνης και του χαρτιού. Η ανασκόπηση περιλαμβάνει:

    • Το συσχετισμό της φυσικής και της τεχνητής γήρανσης. Μεθοδολογία έρευνας, μέχρι τώρα αποτελέσματα.
    • Τη χημεία της γήρανσης: αποπολυμερισμός, οξείδωση, ενδοδιασύνδεση (crosslinking). Επίδραση περιβαλλοντικών παραγόντων (θερμοκρασίας και σχετικής υγρασίας), περιεχόμενης υγρασίας, προσμίξεων και προσθέτων, pH, φωτός, μόλυνσης κ.λπ.
    • Την επίδραση της γήρανσης στις φυσικοχημικές, μηχανικές, οπτικές και τις ιδιότητες μικροδομής της κυτταρίνης. Μεταβολές στην υδατοαπορρόφηση (κερατοποίηση, hornification), πορώδες και κρυσταλλικότητα.
    • Την κινητική της γήρανσης, μέσω της παρακολούθησης χημικών και άλλων ιδιοτήτων της κυτταρίνης (chemical and property kinetics). Πορείες της γήρανσης κάτω από διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες. Αυτοκατάλυση σε κλειστά δοχεία. Κινητικά μοντέλα. Εφαρμογή της εξίσωσης του Arrhenius για τη μελέτη και την πρόβλεψη του χρήσιμου χρόνου ζωής του χαρτιού (paper permanence predictions). Παρουσίαση της σχετικής αντιπαράθεσης για την ισχύ των προβλέψεων.
    • Τις μεθόδους τεχνητής γήρανσης. Πρότυπα. Γήρανση σε υγρά και ξηρά περιβάλλοντα, κλειστά δοχεία.
    • Τις εφαρμογές της τεχνητής γήρανσης: πρόβλεψη χρήσιμου χρόνου ζωής, ταξινόμηση τύπων χαρτιού ανάλογα με τον προβλεπόμενο χρόνο ζωής τους. Πρότυπα πρόβλεψης με βάση τις επιδόσεις σε διάφορες δοκιμές. Αποτίμηση επεμβάσεων συντήρησης χαρτιού.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

Ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια με πρακτικά και κριτές

  1. Zervos, S. & Barmpa, D. (2011). "Investigating the causes of paper strength loss after aqueous treatments". In: Engel, P., Schiro, J., Larsen, R., Moussakova, E., & Kecskemeti, I. (eds.) New approaches to book and paper conservation - restoration (conference preprints), Horn, Loweraustria, 9th–12th May 2011. Horn/Wien, Verlag Berger, 131-152.

    Προηγουμένες δημοσιευμένες μελέτες σε 8 διαφορετικούς τύπους χαρτιού έδειξαν ότι οι υδατικές επεμβάσεις (π.χ. πλύσιμο και αποξίνιση) είχαν ως αποτέλεσμα τη γενικότερη απώλεια της αντοχής κατά τον εφελκυσμό (tensile strength) και την αύξηση της επιμήκυνσης κατά τη θραύση (stretch at break), που ήταν στατιστικά σημαντικές στις περισσότερες περιπτώσεις. Έρευνα της βιβλιογραφίας αποκάλυψε διάφορες διάσπαρτες παρόμοιες αναφορές. Η μελέτη αυτή ξεκίνησε με σκοπό να ερευνήθουν οι αιτίες της μείωσης της αντοχής του χαρτιού έπειτα από υδατικές επεμβάσεις.

    Η “κερατοποίηση” (hornification), ένα φαινόμενο που σχετίζεται με τη μείωση της αντοχής μετά τη ξήρανση, έχει μελετηθεί εκτενώς από τη βιομηχανία χαρτιού. Ο όρος χρησιμοποιείται για τις μη αναστρέψιμες μεταβολές που εμφανίζονται μετά το πρώτο στέγνωμα των κυτταρινικών ινών, έχοντας σαν αποτέλεσμα τη μείωση του κατακρατούμενου όγκου νερού (water retention value) και της αντοχής στον εφελκυσμό (tensile strength). Και οι δύο ιδιότητες είναι πολύ σημαντικές στην ανακύκλωση του χαρτιού.

    Υποθέτοντας ότι αλλαγές σε επίπεδο μικροδομής – παρόμοιες με αυτές που εμφανίζονται σαν αποτέλεσμα της “κερατοποίησης” – μπορεί να είναι υπεύθυνες για τη μείωση της αντοχής, μελετήθηκαν διάφορες παράμετροι της μικροδομής, κυρίως σε ένα μοντέλο χαρτιού καθαρής κυτταρίνης (Whatman Nr. 2, χαρτί φίλτρου) καθώς και σε έναν αριθμό ιστορικών δειγμάτων. Χρησιμοποιήθηκαν οι παρακάτω μέθοδοι:

    • Προσδιορισμός της διαπερατότητας σε αέρα (air resistance determination, Μέθοδος Gurley)
    • Προσδιορισμός της ειδικής επιφάνειας (Specific Surface Area) της κυτταρίνης με μια μέθοδο απορρόφησης υδρατμών (CIsorp) η οποία περιγράφεται λεπτομερώς αλλού. Η μέθοδος των f-plots χρησιμοποιήθηκε για τη σύγκριση των ισόθερμων απορρόφησης.
    • Προσδιορισμός των μεταβολών του όγκου, που προσδιορίστηκε από τις αλλαγές στις διαστάσεις του φύλλου του χαρτιού.
    • Προσδιορισμός του δείκτη κρυσταλλικότητας (Crystallinity Index)
    • Ποροσιμετρία υδραργύρου για την εκτίμηση των αλλαγών στο πορώδες.

    Οι μετρήσεις δεν κατέληξαν σε οριστικά συμπεράσματα, αλλά γενικά έδειξαν ότι μετά το πλύσιμο, η ειδική επιφάνεια και το πορώδες των δειγμάτων χαρτιού Whatman αυξήθηκαν. Υπήρξαν επίσης ενδείξεις ότι η ειδική επιφάνεια που αντιστοιχεί σε μικρότερους πόρους μειώθηκε ελαφρώς, ενώ αυτή που αντιστοιχεί σε μεγαλύτερους πόρους αυξήθηκε.

    Προτείνεται ένας πιθανός μηχανισμός που εξηγεί τις αλλαγές στη μικροδομή, τη μείωση της αντοχής και την αύξηση της επιμήκυνσης κατά τη θραύση που παρατηρείται μετά από υδατικές επεμβάσεις. Για να επιβεβαιωθεί η εγκυρότητα του προτεινόμενου μηχανισμού και η πιθανή σύνδεσή του με την “κερατοποίηση” χρειάζεται περαιτέρω έρευνα, για την πραγματοποίηση της οποία προτείνεται μια πειραματική προσέγγιση.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  2. Zervos, S., Koulouris, A. & Giannakopoulos, G. (2011). “Intrinsic data obfuscation as the result of book and paper conservation interventions”. In: Giannakopoulos, G. & Sakas, D. (eds.), International Conference on Integrated Information (IC-ININFO 2011), Kos Island, Greece, 29 Sep. - 3 Oct. 2011. Advances on Information Processing and Management. Piraeus, I-DAS Press, 254-257.

    Στην εργασία αυτή εξετάζεται η επίδραση της συντήρησης βιβλίων και χαρτιού στα ενδογενή δεδομένα των σχετικών ιστορικών αντικειμένων.

    Τα υλικά δεδομένα που περιέχονται σε ένα ιστορικό αντικείμενο ταξινομούνται σε τρία επίπεδα, όπου το τρίτο επίπεδο συσχετίζεται με τις υλικές ιδιότητες του. Ο πλούτος των πληροφοριών που μπορούν να εξαχθούν από αυτές καθώς και η σημασία τους συζητούνται μέσα από παραδείγματα.

    Η απόκρυψη σημαντικών δεδομένων ή και η ολοκληρωτική καταστροφή τους είναι ένα πιθανό αποτέλεσμα συγκεκριμένων επεμβάσεων, και οι συντηρητές, οι ενδιαφερόμενοι και το κοινό πρέπει να είναι ενήμεροι για το τι μπορεί να χαθεί μετά από μια επέμβαση συντήρησης.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

  3. Giannakopoulos, G., Kyriaki-Manesi, D. & Zervos, S. (2011). “Approaching information as an integrated field: Educating information professionals”. In: Giannakopoulos, G. & Sakas, D. (eds.), International Conference on Integrated Information (IC-ININFO 2011), Kos Island, Greece, 29 Sep. - 3 Oct. 2011. Advances on Information Processing and Management. Piraeus, I-DAS Press, 128-131.

    Η εργασία αυτή παρουσιάζει το γενικό πλαίσιο και τη φιλοσοφία του Τμήματος Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης του ΤΕΙ-Α για την ανάπτυξη του νέου προγράμματος σπουδών του.

    Η άποψη ότι οι οργανισμοί πληροφόρησης όπως οι βιβλιοθήκες, τα αρχεία και τα μουσεία έχουν κοινούς στόχους και διαχειρίζονται τους ίδιους πόρους, δηλ. την πληροφορία, οδηγεί στην πρόταση που παρουσιάζεται εδώ, ότι δηλαδή πρέπει να αντιμετωπίζονται με ενιαίο τρόπο. Επιπλέον, η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών προσφέρει μια κοινή πλατφόρμα μέσω της οποίας οι οργανισμοί πληροφόρησης μπορούν να αποκτήσουν, να οργανώσουν και να διαδώσουν την πληροφορία με την μορφή δεδομένων και μεταδεδομένων.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

Ανακοινώσεις σε εθνικά συνέδρια με πρακτικά και κριτές

  1. Ζερβός, Σ. (2006). "Ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες: Υφίσταται ζήτημα λήψης μέτρων διατήρησης του υλικού τους;". 14ο Συνέδριο Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών «Η Διαχείριση της Γνώσης, ο Παγκόσμιος Ιστός και οι Μονάδες Πληροφόρησης», 1-3 Δεκ 2005, Πρακτικά. ΤΕΙ Αθήνας, 385-394.

    Στην εργασία αυτή εξετάζεται αν υπάρχει ανάγκη εφαρμογής μέτρων διατήρησης στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες. Εκτιμήθηκε η πιθανότητα απόσυρσης, λόγω κακής κατάστασης διατήρησης, ενός μέρους ων συλλογών των περιοδικών μιας ακαδημαϊκής βιβλιοθήκης καθώς και το μέγεθος της απώλειας που συνεπάγεται. Η συζήτηση έδειξε ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό και ότι τα μέτρα διατήρησης μπορούν να αυξήσουν κατά πολύ το χρήσιμο χρόνο ζωής των συλλογών μιας ακαδημαϊκής βιβλιοθήκης.

    Τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται ξεκινούν από τον κατάλληλο σχεδιασμό του κτιρίου βάσει των αναγκών διατήρησης και επεκτείνονται σε όλες τις λειτουργίες που έχουν επίπτωση στην κατάσταση του υλικού. Προτείνεται η εγκατάσταση και η λειτουργία συστήματος κλιματισμού στα βιβλιοστάσια για τη διατήρηση κατάλληλων συνθηκών καθώς και η φύλαξη των συλλογών που προορίζονται για διατήρηση στο διηνεκές σε χώρους που επιτελούν αποκλειστικά αυτή τη λειτουργία χωρίς να είναι ταυτόχρονα αναγνωστήρια ή γραφεία. Κύριοι στόχοι των μέτρων διατήρησης πρέπει να είναι το υλικό ιστορικής αξίας, τα περιοδικά και τα εξειδικευμένα επιστημονικά βιβλία, κυρίως αυτά που το χαρτί τους δείχνει σημεία ψαθυρότητας.

    Τέλος, υποστηρίζεται ότι η εκπαίδευση των βιβλιοθηκονόμων – αρχειονόμων πρέπει να συμπεριλαμβάνει μαθήματα σχετικά με τη διατήρηση αρχείων και βιβλίων καθώς και βασικές γνώσεις από διάφορους σχετικούς επιστημονικούς τομείς.  

    [επιστροφή στο βιογραφικό]  

Ανακοινώσεις σε εθνικά συνέδρια χωρίς πρακτικά

  1. Ζερβός, Σ. (2003). "Δυνατότητες, Περιορισμοί και Προοπτικές της Συντήρησης Αρχειακού Υλικού". Πανελλαδικό Συνέδριο των Γ.Α.Κ.: «Η Πολιτιστική Κληρονομιά των Αρχείων. Τα Αρχεία Πηγή Έρευνας, Γνώσης και Εκπαίδευσης», Σάμος, 11-13.9.2003. 

    Η εργασία αυτή απευθύνεται κυρίως σε αρχειονόμους και έχει σκοπό να παρουσιάσει τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της επιστήμης της συντήρησης αρχειακού υλικού, ώστε οι σχετικές αποφάσεις να στηρίζονται στις πραγματικές δυνατότητες των εργαστηρίων συντήρησης, να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του υλικού και να μη σπαταλούν πολύτιμους πόρους σε λανθασμένες κατευθύνσεις.

    Οι βασικοί στόχοι της συντήρησης είναι η σταθεροποίηση της παρούσας κατάστασης ενός αντικειμένου και η αύξηση του χρήσιμου χρόνου ζωής του. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια, τα οποία και αναλύονται όσον αφορά το σκοπό, τις γενικές αρχές, τις κύριες μεθόδους που περιλαμβάνουν, την υλική υποδομή που απαιτούν, το πεδίο εφαρμογής και τους περιορισμούς τους:

    • Απολύμανση – απεντόμωση
    • Καθαρισμός
    • Χημική σταθεροποίηση
    • Στερέωση
    • Συμπλήρωση
    • Λειτουργική αποκατάσταση
    • Μεταφορά της πληροφορίας σε άλλο υπόστρωμα

    Συζητούνται επίσης οι στόχοι που πρέπει να εξυπηρετούνται κατά προτεραιότητα από τη συντήρηση και τη διατήρηση σε μια αρχειακή υπηρεσία και αναλύονται θέματα πολιτικής που σχετίζονται με τις επιλογές και το σχεδιασμό των επεμβάσεων, αναδεικνύοντας έτσι την ανάγκη διαχείρισης της συντήρησης. Τέλος, παρουσιάζονται οι διεθνείς τάσεις καθώς και οι προοπτικές εφαρμογής στην Ελλάδα νέων τεχνικών συντήρησης στο εργαστήριο, αλλά και σε μαζική κλίμακα.

    [επιστροφή στο βιογραφικό]